Categorie: Blog

Een seconde voor jezelf

Met behulp van nieuwe technologie doen we ons werk steeds sneller, we proppen de indrukken en gebeurtenissen in een steeds kortere tijdspanne. Door het tempo van de veranderingen, gedreven door de technologie, zijn we in staat om alles in een veel kortere tijd af te ronden, beleven en ervaren, dan een jaar geleden. In dit opzicht kun je zeggen dat drie maanden van dit jaar gelijk staat aan vier maanden van vorig jaar. We proberen zo goed mogelijk te voldoen aan de steeds groeiende en veranderende verwachtingen zowel op ons werk als in privé. Blijf alert, verhoog je effectiviteit, blijf op de hoogte van de ontwikkelingen, blijf…. Het is nooit genoeg!

Waar blijft in deze jacht naar resultaten tijd voor onszelf, tijd voor bezinning, voor het opbouwen van waardevolle en zinvolle relaties en bespiegeling van onze indrukken? Tijd voor het opsnuiven van koffiearoma en proeven van de echte smaak van het kopje thee?

Mijn advies: neem pauze, maak het jouw keuze. Ervaar de wereld rondom je, wees bewust van elke stap die je maakt, van de glimlach van het kind dat jou passeert. Adem in en adem uit – maak je hoofd leeg voor een paar seconden. Wees bewust van al je zintuigen: wat zie je, wat ruik je, wat hoor je, wat voel je, wat proef je?

Groet je collega met aandacht; kijk hem of haar aan  – kun je de persoon begroeten met een oprechte glimlach? Wat zegt dat over jou? Wat zegt dat over jouw collega?

Stap uit de mallemolen, ervaar vrijheid van eigen keuzes, wees authentiek, hervind je passie en overtref je eigen verwachtingen en niet die van een ander.

Werkdruk verlagen is niet DE (enige) oplossing

Nu, dat het werk met steeds minder mensen uitgevoerd moet worden, stijgt de werkdruk. In sommige gevallen is dit niet te voorkomen, al weet de werkgever dat de werkdruk omlaag zou moeten. In veel organisaties moeten de werknemers zelfs rekening houden met verhoging in plaats van verlaging. 

Als de oplossing niet gevonden kan worden in verlaging van de werkdruk, waar dan wel?
Recente onderzoeken van experts in burn-out en bevlogenheid tonen aan dat mensen een hoge werkdruk geen probleem vinden mits op hun werkplek voldoende energiebronnen aanwezig zijn. Belangrijkste energiebronnen zijn van sociale aard zoals een goede sfeer op het werk en voldoen aan de verwachting van anderen. Daarnaast willen de medewerkers een zinvolle bijdrage aan de missie van de organisatie leveren en het werk doen dat in overeenstemming is met hun competenties. Het ontbreken van leer- en ontwikkelmogelijkheden, negatieve feedback en ontoereikend leiderschap dempen de motivatie van de werknemers.

Leiderschap dat ontwikkeling, zelfstandigheid en vertrouwen van de medewerkers stimuleert, heeft een positieve invloed op tevredenheid en daarmee op de prestaties van de medewerkers.

De oplossing voor de werkstress ligt niet in het verlagen van de werkdruk maar in het versterken van de energiebronnen en in goed leiderschap.

Arbeid maakt gezond

Arbeid maakt gezond

Psychologie van arbeid concentreert zich vaak op de negatieve gevolgen van werk zoals hoge werkdruk, werkstress, burn-out en daarmee gepaard gaand ziekteverzuim. Terwijl er ook de werknemers zijn die dag in dag uit onder hoge werkdruk staan en toch geen vermoeidheid vertonen, niet opbranden en vrolijk hun werk doen. Wat is het verschil tussen deze werknemers en andere die soms maar met moeite de werkdag door komen?

Dat werk ziek maakt is algemeen bekend. En aan het creëren van dit beeld helpen de media en de politiek graag mee. De onderzoekers becijferen dat er in Nederland maar liefst meer dan een miljoen mensen jaarlijks het risico op een burn-out en andere werk gerelateerde psychische ziektes loopt. Met name onder jongeren is werkstress de afgelopen jaren enorm toegenomen.

Minder bekend zijn de onderzoeken die aantonen dat het werk, gedefinieerd als: “doelgerichte, gestructureerde activiteit met een zeker verplichtend karakter” van groot belang is voor de geestelijke gezondheid. Uit die onderzoeken blijkt namelijk dat het ontbreken van werk dezelfde schadelijke gevolgen kan hebben als een te hoge werkdruk. Dat wil zeggen dat gedwongen werkloosheid tot depressies, alcoholisme, psychosomatische klachten en zelfs tot zelfmoord kan leiden. Hoezo ‘gelukkig zonder werk’?

Het mag duidelijk zijn: het werk maakt zowel ziek als gezond! Welke gevolgen het werk op een persoon heeft is afhankelijk van een aantal factoren, de belangrijkste daarvan is de houding die de persoon heeft ten opzichte van het werk.

Herkent u zich in de volgende stellingen:

  • U neemt initiatieven en geeft actief richting aan uw eigen leven.
  • U genereert uw eigen positieve feedback.
  • U heeft plezier in uw werk.
  • U bent ook buiten uw werk bevlogen.
  • Uw waarden en normen komen overeen met die van de organisatie.
  • Als u al moe bent dan bent u meestal moe maar voldaan.
  • U leeft niet om te werken, maar heeft hobby’s en activiteiten buiten uw werk om.

Heeft u de meeste stellingen met ja beantwoord, dan bent u waarschijnlijk bevlogen in uw werk. Zo niet, dan kunt u erover nadenken wat u in uw carrière kunt veranderen om toch dagelijks fluitend naar uw werk te gaan.

Stress? Wat vertelt uw lichaam?

Stress? Wat vertelt uw lichaam?

Dagelijks gebeuren er dingen die ons evenwicht kunnen verstoren. Om zo min mogelijk last te hebben van stress is het belangrijk dat u weet wanneer uw interne evenwicht wordt verstoord. Dat inzicht kunt u krijgen door u bewust te zijn van spanning of andere veranderingen in uw lichaam en de situatie waarin dat het geval is.

Met de volgende vragen kunt u onderzoeken of uw lichaam stresssignalen (een vecht- of vluchtreactie) vertoont, wanneer dat zo is en hoe lag de stressreactie duurt.

In dit eerste lijstje vindt u diverse voorbeelden van hoe uw lichaamshouding informatie geeft over de spanning die u ervaart.

Wat voelt u?
Ga rustig zitten en ervaar of de volgende signalen op u van toepassing zijn:

  • Zijn uw schouders hoog opgetrokken?
  • Hebt u rimpels in uw voorhoofd?
  • Zijn uw wenkbrauwen gefronst?
  • Zijn uw spieren gespannen?
  • Houdt u uw pen, boek of schrift krampachtig vast?
  • Houdt u uw lippen stijf op elkaar?
  • Klemt u uw kaken stijf op elkaar?
  • Hebt u de gewoonte om te tandenknarsen?
  • Zit u op het puntje van uw stoel?

Hebt u meerdere vragen met ja beantwoord, dan hebt u een gespannen lichaamshouding.

Een gespannen lichaamshouding kan zowel het gevolg als de oorzaak van stress zijn. Deze houding vertelt u dat u last van stress hebt, als u door stress spanning heeft opgebouwd in uw lichaam. Andersom kan stress ook juist worden veroorzaakt door een gespannen lichaamshouding, omdat een constante spanning in de spieren hoofdpijn, pijn in de nek en schouders en rugklachten kan veroorzaken.

Geeft uw lichaam stress aan?
Met behulp van dit tweede lijstje kunt u achter komen of uw lichaam stresssignalen (een vecht- of vluchtreactie) vertoont, en op de punt stat om te reageren op de situatie die u op dit moment als bedreigend ervaart:

  • Is uw ademhaling oppervlakkig? Ziet u bij het ademhalen uw borst (borstademhaling) of uw buik (buikademhaling) op en neer gaan?
  • Is uw ademhaling versneld?
  • Is uw hartslag versneld?
  • Voelt u uw hartslag in uw keel of in uw slapen?
  • Zijn uw handpalmen klam en/of voelt u parels zweet op uw voorhoofd?
  • Voelt u zich heel scherp en alert?

Als u de meeste vragen met ja beantwoordt, is uw lichaam gereed om te reageren.

Wanneer heeft u hier last van?
Het volgende lijstje helpt u om erachter te komen welke situaties bij u een stressreactie (vecht- of vluchtreactie) oproepen en hoe lang de stressreactie aanhoudt.

  • Kunt u aangeven in welke situatie(s) u stressreacties van uw lichaam voelt?
  • Is het voor u mogelijk om (lichamelijk) te reageren in zo’n situatie?
  • Houdt de situatie en daarmee uw lichamelijke geprikkeldheid of alertheid uren of dagen aan?
  • De situatie waarop u reageerde, is opgelost (verdwenen). Wat gebeurt er dan met uw lichamelijke geprikkeldheid of alertheid? Verdwijnt die of houdt die alsnog uren of dagen aan?

Houdt de spanning uren of dagen aan, dan hebt u een grote kans om lichamelijke, emotionele en gedragsmatige gevolgen te ondervinden, bijvoorbeeld: hoofdpijn, pijn in de nek en schouders, vermoeidheid, slapeloosheid, prikkelbaarheid en impulsiviteit.

Wat kunt hieraan doen?
In verschillende zelfhulp boeken zoals ‘Met stress in balans’ kunt u lezen hoe dat komt en hoe u dat kunt aanpakken.
Ook verschillende andere posts van dit blog bieden tips om stress aan te pakken.

Vooruitgang of Vereenzaming

Ons leven wordt ons steeds makkelijker gemaakt. Voor de boodschappen hoeven we onze comfortabele stoel niet meer uit, want we hebben Albert die de boodschappen thuisbrengt en Bol.com waar we onze sinterklaascadeautje kunnen kopen. 

We hoeven niet meer naar de bioscoop, want de nieuwste film wordt direct naar onze digitale TV gestuurd. Een loopje naar de brievenbus is ook overbodig. Brieven schrijven doen we in dit e-mail- en Skype- tijdperk toch niet meer. Nu kan je zelfs echte (papieren) Kerst- en verjaardagskaarten via internet bestellen en versturen.

De mogelijkheden zijn onbegrensd. Om de files te bestrijden en het milieu te beschermen doen we aan telewerken, voor sport gebruiken we Wii, netwerken bouwen we op LinkedIn en Facebook en in plaats van een opleiding of een training in een zaal met andere lotgenoten te volgen, kunnen we voor een internetversie kiezen.

Het leven kan niet makkelijker! Vanuit je wiegje tot je sterfbed hoef je het comfort van je eigen huis niet te verlaten, want ja zelfs seks wordt op het internet in overvloed aangeboden.

Maar worden we hier ook echt gelukkiger van? Vergeten we in deze vloedgolf van e-mail, e-matching, e-coaching, e-everything, niet het belang van sociale contacten. Echte, niet via één of en ander medium. Als we niet meer naar kantoor of een sportschool hoeven, hoe komen we dan nog in contact met elkaar? Als bij het leren en trainen de interactie met anderen niet meer bestaat, hoe leren we dan communiceren, non-verbale taal te begrijpen, empathie en compassie te ontwikkelen? 

Begrijp me niet verkeerd, ik ben heel blij met allerlei mogelijkheden. Want nu kan ik regelmatig met mijn beste vriendin in Slovenië praten en hoef ik in stormende regen niet naar de videotheek te lopen. Toch kan ik mij niet voorstellen om mijn leven achter het beeldscherm door te brengen. Om te leren heb ik de spiegel in de ogen van de ander nodig. Om mijn leven als zinvol te ervaren wil ik horen, zien, ruiken, proeven en voelen.
En u?

Druk, druk, druk

Druk, druk, druk …

We werken veel en we werken graag. Druk, druk, druk,… is een uitroep die vaak met een brede glimlach vergezeld gaat. Deze glimlach geeft aan: ik ben succesvol, geliefd, gerespecteerd en tevreden met wat ik doe.

Ondanks de drukte, lange dagen en volle agenda, zal zo iemand niet snel over de werkdruk klagen of risico lopen op een burn-out.

Dat betekent ook dat werk en werken op zich ons niet ziek maakt. Werk betekent immers sociale contacten, ontwikkeling, het geeft voldoening en richting aan ons leven. Anders zou niet bijna de helft van de Nederlanders actief zijn als vrijwilliger.

Klachten over een te hoge werkdruk, overspannen werknemers en uitval door burn-out zegt in principe: IK VIND MIJN WERK NIET MEER LEUK!

Waar vroeger voldoende tijd was voor een praatje met de klant, patiënt of een spelletje met de kinderen, is het nu lopende band werk van rapportages invullen, bedden verschonen en veel te grote groepen kinderen in bedwang houden.

Daarom is het zeker belangrijk dat de werkgevers aandacht besteden aan de inhoud van een functie, tijdsdruk en omgevingsfactoren. Maar nog belangrijker is een mogelijkheid voor inspraak, regelmogelijkheden en vormgeving van eigen werk door de werknemers zelf. Mogelijkheid voor sociale contacten, ontspanning en regelmatige wisseling van de werkzaamheden maken het werk veel draagbaarder dan een ergonomische stoel of een smartphone.

Overuren, lange werkdagen en een hoge werklast zijn niet per definitie een recept voor burn-out. Maar als die drie factoren aangevuld worden met het ontbreken van sociale steun, een knorrige baas en saaie werkzaamheden, dan zal dat zelfs bij een gewone werkweek zonder overwerk en een lage werklast tot ontevredenheid en burn-out leiden.

Aandacht voor de werknemer, een verdiend compliment, respect en waardering voor de inspanningen kunnen wonderen verrichten. Een werknemer met een gezonde dosis zelfvertrouwen, zelfrespect, die goed is in communiceren en grenzen stellen zal niet zo snel bezwijken onder hoge werkdruk, maar zal dat zelfs als plezierig en uitdagend ervaren.

Daarom is het niet voldoende om alleen naar de verantwoordelijkheden van een werkgever te kijken als het gaat om de psychische gezondheid van de werknemers. Net zo belangrijk is de vraag die gesteld kan worden aan de werknemer: Waarom kan je de werkdruk niet aan?

Besteed meer aandacht aan de gevoelens van je medewerkers

Emoties zijn net virus. Onderzoek wijst uit dat mensen die met een depressief persoon een gesprek voeren, na afloop significant ongelukkiger zijn. Wij pikken bewust of onbewust feilloos de stemming van anderen op. In de psychologie heet dit fenomeen emotionele besmetting.

Emoties en stemmingen kleuren onze informatieverwerking en vaardigheid om besluiten te nemen. Het is dus goed om niet alleen aandacht te besteden aan wat er wordt gezegd of wordt gedaan, maar ook aan welke gevoelens een rol spelen. Een goede stemming is van invloed op het individuele en het bedrijfsresultaat.

Hoe logisch het ook klinkt dat een optimistische stemming tot betere resultaten leidt, de praktijk wijst uit dat emoties geen dagelijks onderwerp van gesprek zin op het werk. Bij vergaderingen wordt niet geïnformeerd naar de gemoedstoestand van de groepsleden. Terwijl een kort rondje van “Hoe voel ik mij vandaag?” kan voorkomen dat we onze kostbare tijd verspillen aan onnodige misverstanden, frustraties en conflicten.

Bron: Dominique Haijtema; ‘Psychologie op de werkvloer. Hoe wij onszelf en anderen dagelijks voor de gek houden’ (2008)

Met kleine stapjes naar succes

Met kleine stapjes naar succes

Willen we ons gedrag of slechte gewoontes veranderen dan is het raadzaam om niet al te veel tegelijkertijd te willen. Doorbreken van één gedragspatroon, bijvoorbeeld veranderen van het eetpatroon naar minder, anders, gezonder, etc. is al een enorme opgave.

Om dan van ons lichaam te eisen dat we tegelijkertijd ook 10 kilo in een maand afvallen of (cold turkey) met het roken stoppen, is vragen om een mislukking.

Mislukkingen zijn slecht voor ons zelfvertrouwen en de kans dat we op korte termijn alle ‘goede voornemens’ opgeven, is groot.

Zich concentreren op één doel tegelijk betekent niet dat we de rest niet zullen realiseren. Integendeel!

Als we ons concentreren op één doel tegelijk, hoeven we onze energie niet te veel te verdelen en neemt de kans op succes toe. Met elk positief resultaat groeit ons zelfvertrouwen en daarmee ons energie en vermogen om het volgende resultaat nog sneller en makkelijker te halen. Dat betekent dat we uiteindelijk wel alles wat we ons voornemen kunnen realiseren, alleen niet meteen en niet tegelijkertijd.

Om deze positieve boost te krijgen kunt u de volgende stappen volgen:

Neem kleine stapjes

Om meer kans te maken op een positief resultaat en daarmee een groeiend geloof in eigen capaciteit om doelen te bereiken, kunt u het beste beginnen met een doel dat niet te veel van u eist.

Bijvoorbeeld bij de doelstelling om gezonder te eten kunt u beginnen met de lunch niet achter uw bureau door te brengen, maar een wandeling te maken of die samen met uw collega’s te nuttigen. Als dit zonder te veel nadenken regelmatig lukt, formuleer dan de volgende kleine stap. Bijvoorbeeld tenminste één kopje koffie te vervangen door een kopje (kruiden) thee of een glas water. Etc.

Dus, wat wilt u bereiken en wat is de kleinste stap die u kunt nemen in realisatie tot uw doelstelling?

Zelfcompassie

Gedragsverandering is een leerproces. Tijdens elk leerproces komt er een terugval naar de oude situatie. Tenslotte heeft u het oude gedrag al een x aantal jaren vertoont en het kost u weinig moeite. Het nieuwe gedrag eist denkwerk en bewustwording. U moet uzelf er steeds aan herinneren wat u wilt doen, u kunt de handelingen niet zomaar automatisch uitvoeren. Logisch dat uw aandacht af en toe verslapt en het oude gedrag het over neemt.

Wees daarom zacht voor uzelf. Van een kind dat net de eerste stapjes heeft gezet, verwachten we ook niet dat het meteen een marathon loopt. Waarom zou u in uw eigen leerproces dat wel van uzelf eisen. Wees tevreden met die eerste stapjes en als u weer op uw bips belandt, dan hoort dat er gewoon bij. Sta op en ga verder, zonder dat u hier een waardeoordeel aan vast koppelt.

Als u wilt stoppen met roken, maar u tijdens een verjaardagsfeest toch weer een sigaret opsteekt, dan maakt u dat nog niet tot een slecht mens. Dat is maar een tijdelijke setback. Maak liever een plan met kleine stapjes dat uiteindelijk tot de situatie leidt waarbij u ook tijdens een feestje de verleiding van een sigaret kunt weerstaan?

Begin pas aan het volgende ‘goede voornemen’ als u de eerste naar tevredenheid hebt behaald.

Ongewenst gedragspatroon veranderen

Gedrag veranderen is niet makkelijk. Kijk bijvoorbeeld naar onze goede voornemens die we begin elk jaar aan ons stellen. Hoe vaak bereiken we die?

In het algemeen willen we te veel tegelijkertijd. We moeten meteen stoppen met roken, of meteen tien kilo afvallen, of onze baas vertellen wat we van hem vinden. We schrijven deze doelen op als verplichtingen die we moeten behalen, zonder rekening te houden met de omstandigheden of met de voordelen die we ervaren als we de oude situatie in stand houden.

De oude gewoontes van bijvoorbeeld roken, ongezond eten en altijd maar ja tegen de baas zeggen, zijn niet zomaar ontstaan. Ooit leverden ze ons een voordeel op. We zijn ermee begonnen omdat het ‘winst’ voor ons opleverde.

Ik hoor u al zeggen: “Hoezo voordelen? Ik loop kans op longkanker, of ik word steeds maar dikker, en de baas behandelt mij als een slaaf. Ik kan hier geen voordeel in zien.” En toch, zijn we met deze ‘slechte’ gewoontes begonnen omdat het ons ooit winst opleverde. De overtuiging dat roken, veel eten en veel werken, voor wat voor reden dan ook, goed voor ons is, is in ons onderbewuste geprent en maakt het enorm lastig om hiermee te breken.

Voordat we de oude gewoontes/gedragspatronen willen veranderen is het dus goed om eerst te bedenken welke voordeel(en) dit gedrag ons oplevert. Want pas als we ons van deze onbewuste overtuigingen gewaar worden, kunnen we ze neutraliseren of vervangen. Dat wil zeggen dat we een soort ‘kosten-baten’ analyse maken van het oude en het nieuwe gedragspatroon. Daarmee kunnen we onszelf overtuigen dat stoppen met roken, minder en gezonder eten en assertief grenzen aan onze baas stellen, net zoveel (of misschien zelfs meer) voordelen met zich mee brengt als het oude gedrag. En als we onszelf verzekeren dat we geen wezenlijke voordelen mis zullen lopen als we met het oude gedrag stoppen, dan pas hebben we een kans om een ‘goed’ voornemen daadwerkelijk te realiseren.

Lees ook: Met kleine stapjes naar succes

Goede voornemens veroorzaken stress

Goede voornemens veroorzaken stress

Als een van uw goede voornemens het verlagen van stress is, dan kunt u het beste eerst stoppen met het formuleren van goede voornemens.

Aan het begin van het nieuwe jaar zijn wij vol nieuwe moed. Dit jaar willen wij het echt anders gaan doen, zoals gezonder eten, afvallen, stoppen met roken, minder werken en meer genieten. Wij zijn vastberaden dus schrijven wij ons in op de sportschool, kopen allerlei gezonde voeding met het strikte voornemen om iedere dag vers voedsel te bereiden, wij kopen nicotine pleisters en kauwgom en gaan aan de slag. De stress in!

Dit nieuwe regime betekent namelijk een enorme aanpassing in onze levensstijl, gewoontes en ingeslepen patronen. Het verstoort onze balans. Dat kost geduld, bewustwording, doorzettingsvermogen, leervermogen en confrontatie met onze zwaktes. Alles wat onze patronen en evenwicht verstoort, veroorzaakt stress. In deze toestand van stress zullen wij blijven totdat de oude situatie hersteld is of totdat de nieuwe situatie een onderdeel van ons dagelijks ritme is geworden.

Omdat herstel naar de oude situatie makkelijker is dan het verbreken van oude patronen en creëren van nieuwe, zitten sommige van ons al binnen een week gezellig met de collega’s in de rookruimte het volgende bedrijfsuitje te plannen. In de tweede en derde week zetten allerlei nieuwjaarsrecepties de streep door het voornemen om iedere avond vers voedsel te bereiden, want ja, niet iedereen wil om half tien ’s avonds nog uitgebreid gaan koken. En na een maand zweten in een sportschool, zijn die overtollige kilo’s nog niet verdwenen, dus waarom nog moeite doen, vooral als wij liever gezellig voor de TV van een glaasje wijn willen genieten, of toch nog even over willen werken om de deadline te halen.

Minder werken hebben wij ook niet altijd zelf in de hand, of tenminste dat is onze overtuiging. Tenslotte stelt de baas de deadlines en als wij een hoger salaris of een promotie willen, dan is het aanpakken van allerlei projecten en overwerken een noodzaak. En zo is ook ons laatste voornemen om minder te werken en meer te genieten van de baan. Allerlei dingen die ik graag wil doen, doe ik wel als ik met pensioen ben, is dan de gedachte.

Alles is weer bij het oude. De balans is hersteld en stress die met goede voornemens gepaard gaat is verdwenen.

Er zijn betere manieren om uw leven te veranderen en van uw slechte gewoontes af te komen dan het formuleren van goede voornemens. Meer daarover de volgende keer….

Lees ook: Met kleine stapjes naar succes